Fizykoterapia – co to jest, jak wygląda i jakie zabiegi obejmuje?

Dobór metody zależy od rodzaju problemu, obszaru poddawanego terapii oraz celu, jaki ma zostać osiągnięty. Jeżeli ktoś zastanawia się, co to jest fizykoterapia, warto wyjaśnić, że nie oznacza ona jednego konkretnego zabiegu. Jest to szersza grupa metod, które mogą stanowić element indywidualnie zaplanowanego postępowania fizjoterapeutycznego.

Spis treści

• Na czym polega fizykoterapia?
• Jakie zabiegi obejmuje fizykoterapia?
  • Elektroterapia
  • Laseroterapia
  • Ultradźwięki
  • Magnetoterapia
  • Fala uderzeniowa
  • Krioterapia i termoterapia
• Jak wygląda zabieg fizykoterapii?
• Jak przygotować się do fizykoterapii?
• Wskazania do zabiegów fizykoterapeutycznych
• Przeciwwskazania do fizykoterapii
• Czy fizykoterapia boli?
• Ile zabiegów fizykoterapii trzeba wykonać?
• Fizykoterapia a fizjoterapia – czym się różnią?
• Czy fizykoterapia może zastąpić ćwiczenia?
• Dobór fizykoterapii do potrzeb pacjenta

Na czym polega fizykoterapia?

Podczas fizykoterapii na określony obszar ciała oddziałuje się wybranym bodźcem fizycznym. Jego rodzaj, intensywność, częstotliwość oraz czas działania są ustalane zależnie od zastosowanej metody. Zabieg może być wykonywany bezpośrednio na skórę albo z wykorzystaniem odpowiednich aplikatorów, elektrod, głowic czy innych elementów wyposażenia.

Istotne jest nie tylko samo urządzenie, ale również właściwe zastosowanie jego parametrów. Ten sam rodzaj terapii może być przeprowadzony w różny sposób, dlatego dobór ustawień nie powinien być przypadkowy. Fizykoterapia jest zazwyczaj jednym z elementów całego procesu rehabilitacji, obok takich metod jak ćwiczenia czy terapia manualna.

Jakie zabiegi obejmuje fizykoterapia?

Zakres stosowanych metod zależy między innymi od rodzaju problemu, obszaru terapii oraz zakładanego celu, dlatego różnorodne techniki mogą być wykorzystywane w ramach jednej dziedziny, jaką jest fizykoterapia. Jakie zabiegi można w niej zastosować?

Elektroterapia

Elektroterapia wykorzystuje prąd elektryczny o odpowiednio dobranych parametrach. W zależności od zastosowanej techniki impulsy mogą być dostarczane za pomocą elektrod umieszczanych na powierzchni skóry. Do metod wykorzystujących prąd należą między innymi elektroterapia, elektrostymulacja, TENS czy jonoforeza. Nie są one jednak zamienne – każda z tych technik ma inną charakterystykę i może być wykorzystywana w odmiennym celu.

Laseroterapia

W laseroterapii wykorzystuje się światło lasera kierowane na wybrany obszar ciała. Sposób prowadzenia zabiegu zależy od rodzaju urządzenia oraz parametrów zastosowanej wiązki. Znaczenie ma między innymi dawka energii, moc czy też czas ekspozycji. Dlatego laseroterapia nie sprowadza się wyłącznie do przyłożenia urządzenia do skóry – odpowiednie ustawienie parametrów jest częścią prawidłowo przeprowadzonego zabiegu.

Ultradźwięki

Ultradźwięki wykorzystują fale mechaniczne o częstotliwościach niesłyszalnych dla człowieka. Podczas zabiegu fizjoterapeuta przesuwa głowicę po powierzchni skóry, zwykle z użyciem środka sprzęgającego, który ułatwia przekazywanie energii do tkanek. Parametry zabiegu dobiera się między innymi do leczonego obszaru i zamierzonego efektu. Istotne jest również prawidłowe prowadzenie głowicy, dlatego sposób wykonania zabiegu ma znaczenie dla jego przebiegu.

Magnetoterapia

Magnetoterapia wykorzystuje działanie pola magnetycznego wytwarzanego przez specjalistyczne urządzenie. Pacjent znajduje się w odpowiedniej pozycji, a leczona część ciała jest umieszczana w obszarze działania aplikatora. Metoda ta wyróżnia się tym, że nie wymaga bezpośredniego kontaktu urządzenia ze skórą. Przed jej zastosowaniem należy jednak uwzględnić stan zdrowia pacjenta oraz obecność określonych implantów lub urządzeń medycznych.

Fala uderzeniowa

Fala uderzeniowa wykorzystuje impulsy mechaniczne przekazywane do określonego obszaru ciała. W zależności od rodzaju urządzenia stosuje się między innymi falę radialną lub skupioną, które różnią się sposobem generowania i rozchodzenia energii. Podczas zabiegu głowica jest przykładana do skóry w miejscu objętym terapią. Bodziec może być wyraźnie odczuwalny, a jego intensywność jest dobierana do tolerancji pacjenta oraz celu zabiegu.

Krioterapia i termoterapia

Do fizykoterapii zalicza się również metody wykorzystujące temperaturę. Krioterapia opiera się na działaniu zimna, natomiast termoterapia wykorzystuje ciepło. W zależności od zastosowanej techniki mogą być używane specjalistyczne urządzenia, kompresy, okłady lub inne formy aplikacji. Różnią się one między innymi sposobem przekazywania temperatury lub czasem jej oddziaływania.

Jak wygląda zabieg fizykoterapii?

Przebieg zabiegu zależy od zastosowanej metody oraz indywidualnych potrzeb pacjenta, dlatego nie każda sesja wygląda tak samo w przypadku fizykoterapii. Jak wygląda zatem typowy zabieg? Pierwszym etapem jest zebranie informacji potrzebnych do oceny, czy dana metoda może zostać zastosowana. Specjalista bierze pod uwagę problem, z którym zgłasza się pacjent, miejsce występowania dolegliwości, dotychczasowe leczenie czy ewentualne przeciwwskazania. Następnie przygotowywany jest obszar zabiegowy. W zależności od techniki pacjent może znajdować się w pozycji siedzącej, leżącej lub innej umożliwiającej prawidłowe wykonanie terapii.

Fizjoterapeuta przygotowuje również urządzenie i dobiera odpowiednie parametry. Sam zabieg może trwać od kilku do kilkudziesięciu minut, zależnie od metody i zakresu terapii. W trakcie jego wykonywania pacjent może odczuwać między innymi ciepło, delikatne mrowienie, drgania lub nacisk. Charakterystyczne odczucia zależą od zastosowanej technologii. Po zakończeniu zabiegu specjalista może ocenić reakcję organizmu i zdecydować o dalszym postępowaniu. W ramach zaplanowanej rehabilitacji fizykoterapia może być wykonywana samodzielnie albo połączona z innymi formami terapii.

Jak przygotować się do fizykoterapii?

Przygotowanie nie zawsze wymaga szczególnych czynności. W większości przypadków najważniejsze jest przekazanie fizjoterapeucie informacji, które mogą mieć wpływ na bezpieczeństwo terapii. Przed rozpoczęciem zabiegu warto poinformować specjalistę o:

• chorobach przewlekłych i aktualnym stanie zdrowia,
• przyjmowanych lekach,
• przebytych zabiegach i urazach,
• obecności implantów lub urządzeń medycznych,
• zaburzeniach czucia w obszarze planowanej terapii,
• wcześniejszych niepożądanych reakcjach na zabiegi fizykalne.

Warto również założyć odzież umożliwiającą łatwy dostęp do leczonego miejsca. Niektóre zabiegi wymagają odsłonięcia konkretnego fragmentu ciała, dlatego wygodny strój może ułatwić przygotowanie do wizyty.

Wskazania do zabiegów fizykoterapeutycznych

Fizykoterapia może być wykorzystywana w wielu obszarach rehabilitacji, jednak wskazanie do konkretnego zabiegu zawsze zależy od indywidualnej sytuacji pacjenta. Nie można zakładać, że jedna metoda będzie właściwa dla wszystkich osób z takim samym rozpoznaniem. Zabiegi fizykalne mogą być uwzględniane między innymi w postępowaniu dotyczącym:

• dolegliwości bólowych układu ruchu,
• przeciążeń i wybranych urazów,
• problemów dotyczących mięśni i stawów,
• rehabilitacji po niektórych zabiegach i urazach,
• wybranych problemów związanych z tkankami miękkimi,
• ograniczeń funkcjonalnych wymagających kompleksowego postępowania.

Ważne jest rozróżnienie między wskazaniem do fizykoterapii a wskazaniem do konkretnej metody. Sam fakt występowania bólu czy ograniczenia ruchu nie oznacza, że można zastosować dowolny zabieg.

Przeciwwskazania do fizykoterapii

Przeciwwskazania nie są identyczne dla wszystkich metod. To, co wyklucza zastosowanie jednego zabiegu, niekoniecznie będzie przeciwwskazaniem do innego. Z tego powodu kwalifikacja powinna uwzględniać konkretną technikę oraz miejsce jej zastosowania.

Powyższe przykłady nie stanowią pełnej listy przeciwwskazań. Przed rozpoczęciem terapii należy poinformować specjalistę o wszystkich istotnych problemach zdrowotnych, a w razie wątpliwości ustalić, czy dana metoda może zostać bezpiecznie zastosowana.

Czy fizykoterapia boli?

Odczucia zależą przede wszystkim od rodzaju zabiegu. Niektóre metody są praktycznie nieodczuwalne, podczas gdy inne mogą powodować wyraźne ciepło, mrowienie, drgania albo nacisk. Szczególnie intensywnym bodźcem może być fala uderzeniowa. Jej aplikacja może powodować chwilowy dyskomfort, dlatego parametry powinny być dobierane z uwzględnieniem reakcji pacjenta. Jeżeli podczas zabiegu pojawi się niepokojący lub nadmierny ból, należy poinformować o tym fizjoterapeutę. Pozwala to ocenić, czy konieczna jest zmiana parametrów albo przerwanie aplikacji.

Ile zabiegów fizykoterapii trzeba wykonać?

Liczba zabiegów jest ustalana indywidualnie, jednak w większości przypadków zaleca się wykonywanie ich w seriach obejmujących od 5 do 14 zabiegów. Pełny cykl leczniczy zazwyczaj składa się z 2–3 takich serii, pomiędzy którymi stosuje się 14-dniowe przerwy. Niektóre terapie mogą być wykonywane w krótszej serii, podczas gdy inne wymagają większej liczby powtórzeń.

Znaczenie ma również to, czy fizykoterapia jest jedyną zastosowaną metodą, czy stanowi część szerszego planu rehabilitacji. Plan może być modyfikowany w zależności od reakcji organizmu i postępów pacjenta. Większa liczba zabiegów nie oznacza automatycznie lepszego rezultatu – istotne jest odpowiednie dopasowanie metody i parametrów do konkretnego przypadku.

Fizykoterapia a fizjoterapia – czym się różnią?

Fizykoterapia i fizjoterapia nie są pojęciami oznaczającymi dokładnie to samo. Fizykoterapia jest częścią fizjoterapii, natomiast fizjoterapia obejmuje znacznie szerszy zakres działań związanych z poprawą sprawności i funkcjonowania pacjenta. W ramach fizjoterapii mogą być stosowane między innymi:

• fizykoterapia,
• kinezyterapia, czyli terapia ruchem,
• terapia manualna,
• ćwiczenia indywidualne,
• edukacja dotycząca ruchu i postępowania z dolegliwościami.

Dzięki temu zabieg fizykalny może pełnić określoną funkcję w całym procesie leczenia, ale nie musi stanowić jego jedynego elementu. Ostateczny zakres terapii zależy od potrzeb pacjenta.

Czy fizykoterapia może zastąpić ćwiczenia?

Nie w każdym przypadku. Fizykoterapia i ćwiczenia oddziałują na organizm w odmienny sposób, dlatego nie należy traktować ich jako metod automatycznie wymiennych. W rehabilitacji zabieg fizykalny może zostać wykorzystany jako jeden z elementów postępowania, podczas gdy ćwiczenia pozwalają pracować między innymi nad ruchem, siłą, kontrolą motoryczną czy sprawnością. W zależności od problemu specjalista może więc połączyć kilka metod zamiast ograniczać terapię do jednego rodzaju działania.

Dobór fizykoterapii do potrzeb pacjenta

Prawidłowo dobrana fizykoterapia może być wartościowym elementem kompleksowej rehabilitacji. Poszczególne metody różnią się sposobem działania, zastosowaniem i ograniczeniami, dlatego wybór zabiegu powinien być poprzedzony oceną konkretnego przypadku. Skontaktuj się z PEM Medic i zapytaj o dostępne rozwiązania!